چه نوع اختراعاتي قابل ثبت‌اند؟
اختراعاتي قابل ثبت‌‌اند كه حداقل شرایط زیر را دارا باشد:
- هر اختراع می بایست نسبت به نمونه های مشابه و موجود ، دارای مشخصه نو و جدیدی باشد به طوری که مشخصه  آن در خصوصیات فنی نمونه های قبل وجود نداشته باشد .
-اختراع باید قابلیت تولید و استفاده را دارا باشد .بر این اساس ، کشفیات ،نظریه-ها ، روش های ریاضی و تجاری ، معالجه بیماری و مواردی از این قبیل قابل ثبت نیستند .
-اختراع باید دارای گام ابتکاری باشد ، به عبارتی باید خصوصیات فنی نمونه های رایج را ارتقاء دهد و برای این منظور راه حل پیشنهادی آن نسبت به سایر راه حل –های موجود مزیت و برتری داشته باشد .

 
چه نوع اختراعاتي از حيطه حمايت از اختراع خارج خواهند بود؟
موارد زير از حيطه حمايت از اختراع خارج‌اند:

 1) كشفيات، نظريه‌هاي علمي و روشها رياضي

 2) طرحها و قواعد يا روشهاي انجام كار تجارت و آنچه براي فعاليتهاي صرفاً فكري يا بازي كردن مي‌باشند.

 3) روش معالجه بدن انسان يا حيوان از طريق درمان يا جراحي و همچنين روشهاي تشخيص بيماريها كه روي بدن انسان يا حيوان انجام مي‌‌گيرند. 

براي ثبت اختراع چه مداركي لازم است؟
براي ثبت اختراع بايد مدارك زير تكميل و به اداره كل ثبت شركتها و مالكيت صنعتي تحويل گردد:
 • اظهارنامه ثبت اختراع در 3 نسخه: اظهارنامـه ثبت اختـراع فـرم مخصوصـي است كه جزء اوراق بهادار مي‌باشد و متقاضي مي‌بايستي از واحد گردش اوراق بهادار مستقر در اداره كـل ثبت شركتها و مالكيت صنعتي آن را تهيه و نسبت به تكميل و امضاء آن اقدام نمايد (نمونه‌اي از اين فرم در انتهاي پرسش و پاسخ آمده است)
 • توصيف مشروح اختراع در 3 نسخه: اختراع مورد ادعاي مختـرع بـايد به طور كـامل شرح داده شود. در شرح اختراع بايد تمام جنبه‌هاي اختراع ادعايي به طور واضح بيان گردد.

در تهيه شرح اختراع از كاغذاي A4 استفاده شود.
 • نقشه‌هاي اختراع در 3 نسخه: نقشه كامل اختراع بايد با مركب و از روي مقيـاس متـري تهيه و ذيل نقشه‌ها را متقاضي يا وكيل او امضاء نمايند. نقشه‌هاي اختراع بايد روي كاغذ 34

سانتي‌متـر طـول و 22 سانتي‌متـر عـرض رسـم گردند و فقط از يك روي كاغذ استفاده شود.
 • ادعا نامه اختراع در 3 نسخه: فرمی است که در آن مشخصات فردی مخترع و عنوان اختراع مورد ادعای او در آن تایپ می شود  و در ذیل ادعا نامه سه ویژگی از مزیت های

اختراع به طور اختصار توضیح داده می شود . لازم است هنگام انتخاب عنوان اختراع بسیار دقت نمود و آ ن را مرتبط با ویژگیهای اختراع انتخاب نمود
 • فتوكپي شناسنامه مخترع يا مخترعين
 • قبض رسيد بانكي حق‌الثبت اظهارنامه تقاضاي ثبت اختراع

 
آيا براي ثبت اختراع حتماً‌ بايد خود مخترع اقدام نمايد؟
خير، تقاضاي ثبت اختراع مي‌تواند توسط وكيل متقاضي انجام شود. در اين صورت تقاضانامه بايد همراه اصل وكالتنامه با رونوشت يا فتوكپي برابر اصل شده ضميمه اظهارنامه شود.

 
سيستم ثبت اختراع در كشور ما چگونه است؟
سيستم ثبت اختراع در كشور ما، سيستم اعلامي است. بر اساس اين سيستم، ثبت اختراع طبق ادعاي مخترع صورت مي‌گيرد. يعني ادعاي مخترع مقرون به صحت تلقي شده و به شرط عدم سابقه ثبت، ادعاي مخترع (با رعايت اينكه اختراع در حيطه حمايت ثبت قرار دارد يا خير/ بند 4 پرسش و پاسخ) به ثبت مي‌رسد.

 
اعتبار ورقه (سند) اختراع چند سال است؟
در حقوق ايران مدت اعتبار ورقه ثبت اختراع به تقاضاي مخترع 5 يا 10 يا 15 و يا منتهي به 20 سال خواهد بود كه بايد صراحتاً در ورقه ثبت اختراع قيد شود.

 
در صورت قبول يا رد اختراع چه اقداماتي انجام مي‌گيرد؟
• در صورت قبول اختراع مراتب ثبت اختراع به صورت آگهي تهيه شده و جهت درج در روزنامه رسمي كشور تحويل متقاضي يا وكيل او مي‌گردد. پس از درج در روزنامه رسمي يك نسخه از روزنامه به اداره مالكيت صنعتي ارائه و گواهينامه ثبت اختراع توسط اداره مزبور كامل شده و يك نسخه از توصيف، ادعا و نقشه اختراع ضميمه و قيطان‌‌كشي شده با امضاء مدير كل و ممهور به مهر اداره كل ثبت شركتها و مالكيت صنعتي تسليم متقاضي يا وكيل قانوني او مي‌شود.

• در صورت رد اختراع، كتباً (برگ اخطار اداري) به متقاضي يا وكيل قانوني او ابلاغ مي‌گردد. در اين صورت متقاضي يا وكيل قانوني او مي‌تواند، ظرف 10 روز از تاريخ ابلاغ رد اظهارنامه نسبت به تقديم دادخواست و شكايت از تصميم اداره كل ثبت شركتها و مالكيت صنعتي به مراجع ذيصلاح قضايي مستقر در تهران اقدام نمايد. چنانچه در مدت 10 روز از تاريخ ابلاغ تصميم اداره مالكيت صنعتي نسبت به تقديم دادخواست

اقدام نشود، ديگر ادعا در مراجع ذيصلاح قضايي مسموع نخواهد بود.

 
ارزيابي و تأييد علمي اختراع چيست و مرجع قانوني آن كجاست؟
منظور از ارزيابي و تأييد علمي اختراع جستجو و بررسي علمي سند اختراع توسط متخصصين مربوطه با استفاده از تجارب علمي، مشاوره‌ها و بانكهاي اطلاعاتي داخلي و خارجي است و طبق قانون اين ارزيابي توسط وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و از طريق مراكز علمي، تحقيقاتي كشور صورت مي‌گيرد.

 
دفاعیه چیست؟
در روز دفاعیه مسؤلین ذیربط با دیدن برگ اظهار نامه پرونده مربوطه را از بایگانی خارج نموده و به کارشناس ذیربط تحویل می نمایند . پس از مطالعه پرونده توسط کارشناس ، و توضیحات مخترع چنانچه کارشناس با دلایل مخترع و مستندات کتابجه و نقشه ها قانع گردد وکاربرد محصول را به عنوان اختراع ارزیابی نماید نیمی از کار مخترع به انجام رسیده است و محصول او به عنوان اختراع پذیرفته شده است . اما این پایان کار نیست ، زیرا ممکن است کسی قبلا نمونه این اختراع را انجام داده و به نام خود به ثبت رسانده باشد . برای همین کارشناس اقدام به جستجوی موضوع می نماید و با رؤیت نقشه های اسکن شده اختراعاتی که به اختراع جدید شبیه هستند ، برای تطبیق از بایگانی خارج می نماید چنانچه اختراعات مشابه ساختار متفاوتی با اختراع جدید داشته باشند ، مراحل دفاع با موفقیت به پایان رسیده است . در غیر این صورت از حیز انتفاع ساقط است و پرونده بدون نتیجه برای مدعی ، به بایگانی منتقل می شود .

 
آيا ارزيابي و تأييد علمي اختراع اجباري است؟
خير، اختياري است. تقاضا براي ارزيابي و تأييد علمي اختراع هم مي‌تواند از طريق شخص متقاضي و هم از طريق اداره كل ثبت شركتها و مالكيت صنعتي صورت گيرد.

 
آگاهی ثبت اختراع چیست؟
چنانچه محصول اختراع شده ، دفاعیه خود را با موفقیت پشت سر گذارد پرونده اختراع به قسمت اداری ارجاع می شود و مشخصات مخترع ، عنوان اختراع او ، آدرس و .... طی شماره جدیدی ، بعنوان شماره ثبت اختراع در دفتر ثبت اسناد اداره وارد می شود . سپس مخترع می بایست یک نسخه فرم گواهینامه ثبت اختراع ( به ارزش 600 ) ريال دریافت و علاوه بر تهیه 2 برگ کپی از روی آن مبلغ 50000 ريال به عنوان هزینه های ثبت اختراع به حساب اداره واریز ، وفیش آن را تسلیم نماید .آنگاه فرم آگهی ثبت اختراع برای چاپ در روزنامه رسمی کشور صادر و به مخترع تحویل می گردد. مخترع فرم مذکور را به نمایندگی دفتر روزنامه رسمی (مستقر در طبقه همکف اداره ) تحویل داده و علاوه بر پرداخت هزینه های پستی ، مبلغ 43500 ريال بابت هزینه چاپ آگهی ، به حساب روزنامه رسمی واریز می نماید . از سوی نمایندگی روزنامه شماره ردیف ثبت آگهی اختراع به مخترع داده

می شود تا هنگام مراجعه (حدودأ 15 روز بعد ) سه نسخه از صفحه ای که آگهی اختراع در آن به چاپ رسیده است به مخترع تحویل شود . هنگام تحویل روزنامه مخترع می بایست تمام موارد چاپ شده در روزنامه را مطا لعه نموده و در صورت اختلاف مورد را در اداره مالکیت های صنعتی به اطلاع مسؤل مربوطه برساند .

 
آيا ارزيابي و تأييد علمي اختراع هزينه‌اي دربر دارد؟
در حال حاضر خير.

 
آيا براي ارزيابي و تأييد اختراع شرايط خاصي وجود دارد؟
براي پذيرش تقاضاي ارزيابي و تأييد علمي اختراع شرايط زير ضروري است:

1) ثبت اوليه اختراع در مراجع حقوقي (اداره كل ثبت شركتها و مالكيت صنعتي) و ارائه ورقه ثبت

2) ارائه تقاضاي ارزيابي و تأييد علمي اختراع، همراه با مدارك كامل و مستند اختراع ثبت شده

3) ارزيابي و تأييد علمي اختراع بيش از 2 بار انجام نخواهد گرفت (بدين معني كه در صورت رد اعتبار علمي اختراع متقاضي تنها يكبار ديگر ارزيابي علمي آن توسط مرجع ديگري غير از مرجع بررسي كننده اوليه، امكانپذير است).

 
براي درخواست ارزيابي و تأييد علمي اختراع به كجا بايد مراجعه كرد؟
براي درخواست ارزيابي و تأييد علمي اختراع لازم است كه به ”اداره كل امور نوآوران و ارزشيابي فناوري“ واقع در تهران، خيابان انقلاب، ميدان فردوسي، خيابان فرصت جنوبي، شماره 71، طبقه پنجم مراجعه شود. علاوه بر اداره كل امور نوآوران و ارزشيابي فناوري براي ارزيابي و تأييد علمي اختراع مي‌توان به مراجع منطقه‌اي زير نيز مراجعه كرد. 1) تهران بزرگ: سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي ايران، دانشگاه تهران (واحدهاي IP) 2) مرجع منطقه‌اي مركزي كشور، اصفهان، دانشگاه صنعتي اصفهان (واحد IP) 3) مرجع منطقه‌‌اي جنوب كشور، شيراز، دانشگاه شيراز (واحد IP) 4) مرجع منطقه‌اي شرق كشور، مشهد، دانشگاه فردوسي مشهد (واحدIP ) 5) مرجع منطقه‌اي شمال‌غربي كشور، تبريز، دانشگاه تبريز (واحد IP)

 
براي درخواست حمايت از تكميل اختراع و تجاري كردن اختراع به كجا مي‌توان مراجعه كرد؟
براي درخواست حمايت از تكميل اختراع مي‌توان مستقيماً به ”مراكز رشد“ و براي تجاري كردن اختراع مستقيماً به ”پاركهاي فناوري“ مراجعه كرد. علاوه بر موارد فوق، كليه مراجع منطقه‌اي و اداره كل امور نوآوران و ارزشيابي فناوري آماده راهنمايي و معرفي متقاضيان به مراكز رشد و پاركهاي فناوري و ديگر نهادها و سازمانهاي حمايت كننده از نوآوران، هستند. نشاني، تلفن و نمابر كليه مراكز رشد و پاركهاي فناوري را مي‌توان از اداره كل امور نوآوران و ارزشيابي فناوري دريافت كرد.

 
آيا براي ثبت اختراع در خارج از كشور حمايت مالي صورت مي‌گيرد؟
بله، مخترعيني كه اختراعات آنها واجد شرايط زير باشند مي‌توانند از حمايت مالي ثبت در خارج از كشور به ميزان 50 درصد كل هزينه برخوردار شوند. 1) اختراع آنها در داخل كشور (اداره كل ثبت شركتها و مالكيت صنعتي) به ثبت رسيده باشد. 2) ارزيابي و تأييد علمي از وزارت علوم، تحقيقات و فناوري (از طريق اداره كل امور نوآوران و ارزشيابي فناوري و يا مراجع منطقه‌اي ) دريافت كرده باشند. 3) وكيل قانوني خود را انتخاب و معرفي كرده باشند. 4) براي اختراع خود طرح كسب و كار (Business plan) تهيه كرده باشند. 5) فرمهاي مربوط به WPIS را تكميل كرده باشد. 6) مجوز حمايت مالي را از ”كميته تخصصي ثبت اختراعات در خارج“ كسب كرده باشند. براي آ‎گاهي بيشتر از نحوه ثبت اختراعات در خارج از كشور و برخورداري از حمايت مالي، به دستورالعمل تهيه شده در اين زمينه در اداره كل امور نوآوران و ارزشيابي فناوري مراجعه شود.